દિલ___ (લાગણી ભીની શબ્દ યાત્રા) પં. ડો હિતેષ એ. મોઢા

.દિલ ચીજ ક્યા હૈ, આપ મેરી જાન લીજીયે
બસ એક બાર, મેરા કહા માન લીજીયે



દિલ શબ્દ પણ એટલો રહ્સ્યમય છે, જેટલી લાગણીઓ.... મોઘલ ઈન્વેન્ઝન સમયે આ શબ્દ દિલ્લી પર થી આવ્યો એવુ અનેક લેખકો, અને શાયરો , ઉર્દુ લેખકો કહ્યુ. ખરેખર દિલ અને દિલ્લીને કોઈ સ્નાન સુતક નો સંબંધ નથી.

હવે આ શબ્દને પ્રથમથી અભ્યાસીએ .......

દિલ શબ્દ ફકત અઝેરી પર્શિયન માં સૌ પ્રથમ જોવાં મળ્યો. (અઝેરબૈજાન) ત્યાં  દિલ એટલે મગજ એવો અર્થ થતો હતો અને થાય છે.... પર્શિયન લોકો મૂળે કવિ હ્રદયના આથી વાગ્મય જગત ટોચ પર હતો ત્યારે દિલ હ્રદય માં તબદિલ થઈ જાય છે.

આ શબ્દ ની મૂળ લાગણી સોરી મૂળ ને થોડો પ્યાર કરી લઈએ, આ શબ્દ સંસ્કૃત ના ''ધી '' પર થી આવ્યો છે. ધી = ધારણ કરવુ, સમાવવુ, આરાધવુ, બુદ્ધિ, મગજ, મન, વિચાર, લાગણી કલ્પના તરંગ.

આ એક જ તેનુ ઉદગમ સ્થાન છે, કારણ એ સિવાય, મધ્ય એશિયા, સેમેટીક, આફ્રો સેમેટીક, તર્કીશ કે ઈન્ડો યુરોપિય ભાષામાં આના કુળ મૂળ નથી મળતા... આ શબ્દ ઈરાનમાં રૂઢ થઈ ગયા ને ૨ હજાર વર્ષ જેવો સમય હોવો જોઈએ... (આ એક અનુમાન છે, )

પં. ડો હિતેષ એ. મોઢા

www.ishanastrovastu.com

www.ishanastrovastu.blogspot.com