ખ્વાબ (શબ્દ યાત્રા) __ પં.ડો. હિતેષ એ. મોઢા

રાત કલી એક ખ્વાબમે આઈ ઓર ગલે કા હાર હુઈ...........

ઉર્દુ-હિન્દીમાં ખ્વાબ અર્થાત સ્વપ્ન, સપનુ. ફારસી-પહેલવી માં ખ્વાબ એટલે નિંદ્રા. જ્યારે ફારસી અને શૌરસેની ભેગી થઈ અને ઉર્દુનો જન્મ આપ્યો ત્યારે ફારસી ખ્વાબ, નિંદ્રા મટી ને ઉર્દુમાં સ્વપ્ન બની ગઈ. આજે પણ પહેલવી-ફારસીમાં ખ્વાબ એટલે રાત્રી.  આ ખ્વાબનુ ગોત્ર પણ સંસ્કૃત શબ્દ જ છે. xwab = sleep. સંસ્કૃતમાં 'ક્ષા'  અર્થાત રાત, રાત્રી, ઉપરાંત ક્ષ પર થી અનેક શબ્દો રાત્રી માટે છે.

ક્ષા શબ્દના અંતે આબ લગાડતા ખ્વાય બન્યો. પહેલવીમાં સમાસ શબ્દમાં આબ અતિ કોમન શબ્દ હતો,  શબ્દાંતે આબ વાળા અનેકોનેક શબ્દ પહેલવી જ હોય છે. (ઉર્દુ કે અરબી નહિ) ..... ઉ.ત. ગુલાબ. જુલાબ. હિસાબ, કિતાબ, મહતાબ, આફતાબ, શરાબ. અને આબની પણ વિસ્તાર પૂર્વક ચર્ચા કરીશુ આગામી લેખમાં......




પં.ડો. હિતેષ એ. મોઢા

www.ishanastrovastu.com

www.ishanastovastu.blogspot.com